SaaS versus Cloud Computing

Site navigatie

Start

Achtergrond

Sinds het begin kent de IT-wereld een voortdurend komen (en gaan) van nieuwe termen, soms fundamentele nieuwe paradigma's, maar ook vaak niet meer dan hype, morgen vergeten of weer "hernoemd".

Met de algemene beschikbaarheid van Web 2.0, gekenmerkt door een voortdurende en snelle toegang tot het Internet vanaf elke werkplek, zijn SaaS (software as a service), HaaS (hardware as a service) en Cloud Computing daarvan goede voorbeelden.

Het leidt geen twijfel dat er een grote overlap bestaat, en dat het hier grotendeels om dezelfde technologische concepten gaat. In deze bijdrage doe ik mijn best een nadere verduidelijking te geven, en met name de scheidingslijnen in kaart te brengen. Zoals ik in mijn conclusies zal toelichten, is dit meer dan een semantische oefening. Naar mijn mening verdienen deze concepten namelijk een principieel verschillende beoordeling.

SaaS/HaaS

Met SaaS (software as a service) omschrijven we de situatie waar een PC-gebruiker bepaalde toepassingen, meestal met de door hen benutte gegevensopslag niet op de eigen configuratie bijhoudt, maar op een centrale via het Internet bereikbare server waartoe hij/zij vanaf elke plaats en elke computer toegang heeft. In een ander artikel besteed ik meer gedetailleerde aandacht aan deze trend, en beschrijf ik in het bijzonder typische voor- en nadelen.

HaaS (hardware as a service) is hieraan zeer verwant, zij het dat nu een aanvulling van de hardware capaciteit centraal staat. Het kan daarbij in eerste linie gaan om een zuivere besparing in de lokale aanschaf- en onderhoudskosten, maar vaak zijn veiligheids- of continuïteitsoverwegingen doorslaggevend. Typische voorbeelden zijn online backup diensten en site hosting.

Maar zoals SaaS meestal ook een hardware dimensie heeft (bijvoorbeeld gegevensopslag), vereist HaaS bijna altijd ook een toepassing. Het onderscheid is dus ver van absoluut.

Cloud computing

Het achterliggende concept is dat het "Internet" in feite in de plaats treedt van de lokale computer ("the cloud IS the computer"). Niet alleen toepassingen en bestanden, maar alle software en de meeste hardware bevinden zich op het Net en de lokale apparatuur is eigenlijk alleen nog een bedieningsapparaat ("computing appliance") voor de "cloud". Als grote voordelen voert men wel aan dat hiervoor zeer afgemagerde configuraties volstaan, dat er vrijwel geen opstartvertragingen meer zijn, dat zulke systemen geen lokale installatie en dus ook absoluut geen systeembeheer meer vergen ("plug and play") en dat als zodanig naast computers een hele scala van elektronische componenten (bijv. mediaspelers, mobiele telefoons) in aanmerking komt. Cloud computing bouwt nog sterker op het virtualisatie-model dan SaaS/HaaS.

Naar gelang de wolk zich uitstrekt buiten de onderneming, of beperkt is tot het bedrijfseigen netwerk, spreekt men ook van een "public", "private" of "hybrid" cloud.

Beoordeling

Cloud computing maakt gebruik van een veelheid van SaaS/HaaS implementaties, dus verdient in eerste instantie dezelfde consideraties. Maar daar blijft het niet bij.

De veelheid van componenten veroorzaakt een aanzienlijk grotere complexiteit dan een zuivere optelling van de delen, hetgeen zijn neerslag wel moet vinden in de risico inschatting Maar er is ook een fundamenteel verschil.

Terwijl bij SaaS/HaaS een gebruiker in beginsel kan beslissen welke toepassingen hij/zij aan de dienstverlener toevertrouwt en hoe hij ongewenste gevolgen vermijdt, is men in de cloud vrijwel genadeloos uitgeleverd aan het bedrijfsinterne IS-Management of, waar dit niet bestaat, aan de leverancier.

En daarmee is de cirkel gesloten: de autonomie die de PC verschafte tegenover de inzet van terminals en mainframes, maakt weer plaats voor de horigheid van de beginjaren.

Mijn conclusies

Bij cloud computing in tegenstelling tot SaaS/HaaS is wel degelijk sprake van een paradigma verschuiving.
Cloud computing is onderworpen aan dezelfde voor- en nadelen als een verzameling van in elkaar grijpende SaaS/HaaS oplossingen, dus vereist in eerste lijn dezelfde keuzes, zij het dat het risico vele malen groter is.
Daarbij komt nu de afweging tussen mogelijke efficiëntiewinst en gebruikermondigheid die het hele besluitvormingsproces op een ander niveau tilt.
Naar mijn mening kan cloud computing voor de consument een interessant model zijn. Hem gaat het om maximaal gebruiksgemak, en zoveel mogelijk standaardfunctionaliteit, naar analogie van andere huishoud elektronica
Voor de zakelijke gebruiker, die met zijn computer ondernemingskritische taken ondersteunt, schijnt mij cloud computing voor de afzienbare toekomst "een brug te ver" te zijn.